कलेचं सौंदर्य नेमकं कुठे असतं?
रूपात, नादात, सुरात, स्वरात, शब्दात — की कलाकाराच्या अंतरंगात?
खरं तर, कला ही एक चमत्कारिक शक्ती आहे. परमेश्वराने जेव्हा माणसाला ‘नाद’ ही देणगी दिली, तेव्हा त्यासोबत सुर-तालाची अनुभूती आणि मनाला स्पर्श करणारी संवेदनाही दिली. त्यामुळे कलाकार हा फक्त वादक किंवा गायक नसतो — तो देवाने पाठवलेला अधिरूपाचा दूत असतो.
तबला…
एक केवळ तालवाद्य नाही.
तो गायकाच्या शब्दांना चालना देणारा, संगीताला श्वास देणारा आणि मनाला स्पंदन देणारा नादयोगाचा महामार्ग आहे. गीत कितीही सुंदर असलं, तरी त्याच्या पाठीशी ताल नसला तर नाद फुलत नाही. गाण्याला आयुष्य देणारा ‘स्पंदनाचा श्वास’ म्हणजे तबला.
आणि या स्पंदनाचा खरा साधक म्हणजे — प्रसाद विलास पाध्ये.
स्वच्छ, सात्त्विक आणि सच्च्या स्वरूपात तबला अनुभवणारा हा कलाकार म्हणजे कलेचं एक कोमल रूप. त्याच्या हातातील बोल फक्त नाद निर्माण करत नाहीत; तर श्रोत्याच्या मनात एक दैवी शांतता निर्माण करतात.
कोंकण…
निसर्गाचा निखळ साज.
सुंदर झाडं, पारदर्शक पाऊस, मातीचा मंद सुगंध — या सगळ्यांच्या साक्षीने कोंकणातले कलाकार घडतात. कोंकणात तेज आहे, आणि त्या तेजात कोमलता आहे. या तेजातच प्रसाद पाध्ये यांची कलात्मकता उजळून निघते.
एक गोष्ट सतत जाणवते —
प्रसादला ‘तबला वाजवणं’ हा व्यवसाय नाही; ती त्याची उपासना आहे.
ज्याच्यासाठी नाद म्हणजे देव,
ज्याच्यासाठी ताल म्हणजे श्वास,
ज्याच्यासाठी सृजन म्हणजे साधना—
तो कलाकार केवळ कलाकार राहत नाही; तो नादरूप भक्त बनतो.
जगात शब्दांच्या मर्यादा असतात; पण नादाच्या नाहीत.
जिथे शब्द थांबतात, तिथे तबला बोलायला लागतो.
आणि श्रोत्याच्या मनात शांतता उतरते.
प्रसादच्या हातातील स्पंदन हे फक्त ताल नसतं —
ते ईश्वराची ‘देहपूजा’ आहे.
त्याच्या तालबद्ध बोटांतून वाहणारी प्रत्येक लय ही अंतर्मनाला निवांत करून जाणारी दिव्य अनुभूती आहे.
मैत्रयाण पुनरलेखित
