बुधवार, २९ जानेवारी, २०२५

शशांक शिरीष केतकर

 
आज आकाशात बरेचसे ढग दाटून आले आहेत ,तृषार्त चातका प्रमाणे सर्व जण पावसाची वाट पाहताहेत ,फेस बुक हि आमची खिडकी झाली आहे ,ह्या खिडकी तून बाहेरचे वारे येतात आणि जगात काय चालले आहे आहे ह्याची जाणीव करून देतात. म्हंटला बघूया फेस बुक वरचा पाऊस काय म्हणतोय .सर्फ करता करता एका कलाकाराचे प्रोफाईल नजरेत पडले ,शशांक केतकर ह्याचे आणि नावात साम्य असल्याने ते पूर्णपणे पाहण्याचा मोहही आवरला नाही.

एक अतिशय सुंदर आणि सोप्प्या शब्दात गुंफलेले चारच ओळींची कविता होती,"बोलले मेघ हे सारे अन बोलले थेंब रे ...........
अतिशय तरल शब्दात पावसाच्या चाहुलीची भावपूर्ण कुजबुज सांगणारी हि कविता मनापासून भावली.
प्रोफाईल ची सफर चालूच होती ,आणि तिळा उघड म्हणताच उघडणारी अलिबाबा ची गुहा उघडली.
केवळ चकचकीत चेहरा असलेला हा रंगकर्मी नाही तर सामाजिक संवेदानाचे भान ठेवणारा ,मनात कविता जपणारा आणि फुलवणारा एक संवादशील कलाकार आहे.
चेहऱ्यावर चमकणारे बुद्धिमत्तेचे तेज आणि डोळ्यात ओथंबणारे माणुसकीचे मेघ.आणि प्रसन्ना व्यक्तिमत्वाचे गुलाबी वलय. छोट्या पडद्यावरचे एक मोठे उदयोन्मुख आगमन.
मी सहसा मालिका बघत नाही कारण त्यात दिसणाऱ्या व्यक्ती मला अनोळखी वाटतात ,चांगुलपणा आणि दुष्टपणा ह्याची सीमा गाठणारी व्यक्तिमत्व अजूनतरी परमेश्वर कृपेने माझ्या भेटीला आलेली नाहीत. पण शशांक काम करत असेलेली सिरीयल थोडा वेळका होईना त्याच्या उपस्तिथी मुले सुसह्य वाटते. एक संयत अभिनयाचे दर्शन होते.

शशांक ने अभिमानाने आपण जोपासलेल्या झाडाच्या आंब्याचे फोटो भिंतीवर टाकले आहेत.मातीशी नाते सांगणारे एक अष्टपैलू व्यक्तिमत्व सिरीयल च्या कचकडी जगात राहूनही स्वतःच्या श्रमाने मोहरणारे अनोखे रूप.

ज्ञान कोशकार केतकर महाराष्ट्रातले एक धीमंत व्यक्तिमत्व ,शशांक हि त्या बुद्धीचा वारसा ठेऊनच आहे.सेलिब्रेटी आणि त्यांचे समाजकार्य ह्यावरचे त्याचे भाष्य त्याच्या निरक्षण क्षमता आणि अचूक भाष्य हे ह्याची ठळक ओळख देतात.
शशांक एक लोकप्रिय कलाकार आहे ,पण तरीही त्याच्या कला गुणांना पुरेसा वाव मिळत नाही आहे हि खंत मनात कुठेतरी सालात राहते ,कदाचित त्याचे व्यक्तिमत्व पेलवेल अश्या भूमिका सिरीयल निर्मात्यांकडे नसाव्यात का.अभिनय उच्चारण आणि प्रसन्ना व्यक्तिमत्व लाभलेल्या ह्या गुणी कलाकार ह्या छोट्या पडद्याला पेलवत नाही कि उमगत हेच नाही कळत .
नाही.
शशांकाचे पूर्ण प्रोफाईल मी पहिले आनंद वाटला मराठी कलाक्षेत्राला एक सुसंस्कृत बुद्धिमान लोभस आणि तेजस्वी वाक्तीमात्वा नियती भेट म्हणून देते आहे आणि छोट्या पडद्यावरच्या बड्या बुजुर्गांनी ह्या नावागाताच्या दैवी देणगीचा लाभ घेऊन त्याला आणि ह्या छोट्या पडद्यालाही मोठे बनवावे सर्वार्थाने.
मनात डोकावणारा एक अनाहूत विचार "मी ह्या व्यक्तीला ओळखतही नाही तरीही मला ह्याच्या बद्दल चार शब्द लिहावेसे का वाटले उत्तर आले ते दैवी गुण बुद्धीचे रूपाचे आणि माणुसकीचे त्यांना तू पूर्ण ओळखतोस ना ते ह्याचात दिसले आणि त्यंनी घातलेल्या सादेचा हा प्रतिसाद असावा आणि काय.
शशांक शिरीष केतकर ह्या व्यक्तीलाच नव्हे तर व्यक्तिमत्वाला मैत्रायाणाच्या हार्दिक शुभेच्छा
शशांक रांगणेकर
मुंबई
९८२१४५८६०२

बुधवार, १५ जानेवारी, २०२५

मित्रांचे रामायण

सुरज उतेकर

..

एका राजाची गोष्ट सांगतात कि त्याला काय त्रास होतोय तेच कळेना ,औषध लागू पडेना,काहीही रुचेना ,सतत अस्वस्थ वाटत राहायचे ,राजाच तो सर्व वैद्य आले ,हकीम आले अंगारे धुपारे झाले ,पण कुठल्याही उपचाराने उतारच पडेना नवस सायासही झाले नाना प्रकारचे औशोधोपचार झाले देवानाही वेठीला धरले गेले पण तेही सगळे सार्वजनिक सुट्टीवर गेलेले राजाला काय होतंय तेच काळात नव्हतं ,चेहऱ्यावरचे हसू कायमचे लोपले होत ,




एक कुठूनसा साधू तिथे आला ,त्यांनी मात्र एक सोपा उपाय सांगितला ,"राजा तुझ्या रोगावर एकाच उपाय,तो म्हणजे सुखी माणसाचा सदरा ,तो फक्त तीन दिवस घाल कायमचा सुखी होशील ,,पण तो खरोखरीच्या सुखी माणसाचा सदरा पाहिजे ,नाही तुझ्या आणि देणारयाच्या दुक्खात भर पडेल असे सांगून साधू पावला

मग काय सोप्पा उपाय सापडल्याचे वाटून सर्वत्र आनंदी अनाद झाला ,सुखी माणसाचा सदरा घातला कि त्यांचा राजा आणि त्या बरोबर प्रजाही सुखी होणार होती ,युद्ध पातळीवर सुखी माणसाच्या सदरयाची शोधाशोध सुरु झाली ,आज जर ती झाली असती तर राजाला सुखी माणसाचा सदरा मिळाला असता आणि राजा सुखी झाला असता ,,त्यावेळेच्या सुखी असलेल्या माणसाकडे सदराच नव्हता आजच्या एका माणसाकडे मात्र सदरा असूनही तो सुखी आहे आणि नसूनही तो दुख्ही झाला नसता,ह्याची मला खात्री आहे ,राजाला सुखी माणसाचा नाव मी दिले असते आणि पत्ताही सांगितला असता ,सांगितले असते कि अम्बिवालीच्या माझ्या मित्राकडे "सुरज उतेकर"कडे जा तिथे तुला सुखी माणसाचा सदरा मिळेल .


सुरज उतेकर माझा छोटा मित्र छोटा म्हणायचे कारण एकच त्याचे वय, माझ्यापेक्षा कित्येक दशकांनी नंतर   जन्माला आलेला हा माणूस साहित्याची जाण  जन्माला      येतानाच बरोबर घेऊन  आलाय कि काय कळत नाही,  मला तर वाटते हि पूर्व जन्माची कमाई असावी , नाहीतर वयाचे आणि त्याच्या साहित्त्यिक अनुभूतीचे गणितच  जमत नाही.
हा मुलगा काय करत नाही ,अत्यंत प्रतिकूल परीस्तीतीत शिकतोय ,नोकरी ,करतोय ,लिहितोय कविता करतोय आणि साहित्याची नवीन नवीन शिखरे पादाक्रांत करताना महाराष्ट्रातले डोंगर पालथे घालतोय .आणि हे सर्व करताना क्लेशांची पुसटशी रेषाही त्याच्या चेहऱ्यावर उमटत नाही.


करताना महाराष्ट्रातले डोंगर पालथे घालतोय .आणि हे सर्व करताना क्लेशांची पुसटशी रेषाही त्याच्या चेहऱ्यावर उमट कवी मनाच्या ह्या मुलाला देवी शारदेने मात्र मुक्त हस्ताने शब्द संपत्तिचे वरदान दिले आहे

तरला भावनांना शब्द कोशात कसे बांधायचे ह्याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे सुरजची कविता

सुख दुखः हे जणू शब्दरूप घेऊन ह्याच्या कवितेत अलगद उतरतात आणि भाव भावनाची महिरप वाचकाह्याच्याच शब्दात ह्याला दाखवावे लागेल त्याचेच शब्द उसने घेऊन कारण माझ्या दुबळ्या आणि फाटक्या झोळीत ते शब्द नाहीत.

त्याशब्दांशी खेळण्याचा

छंद आगळा जडलाय....

तेव्हापासून दुःखाशी

सूर चांगला जुळलाय..


मंगळवार, १४ जानेवारी, २०२५

अश्विन जोग


योग(जोग)मायेचे एक ईश्वरदत्त अल्हाद्कारी मानवी स्वरूप "अश्विन जोग

बलवान पौरुष्याचे एक अपौरुषेय सांकेतिक रूप म्हणजे अश्व (घोडा)आणि काही अश्व कायम जिंकणारे असतात,आयुष्याच्या कोणत्याही शर्यतीत हे अश्व विन ठरतात ,,सांगली शहरातला एक प्रतिभावान युवक प्रज्ञे बरोबर मर्दानी  सौंदर्याचे वरदान मिळालेला एक युवा उद्योजक ,कला आणि साहित्याच्या क्षेत्रातही तेवढ्याच लीलये वावरतो .

वास्तू निर्मितीच्या  अभियांत्रिकी पदवी धारण करणाऱ्या ह्या युवकाला नुसते माती विटाच्या  बांधकामाचीच माहिती असे नाही तर लाकडांची घर कशी बांधावीत ह्याचे मार्गदर्शन आपल्या परदेशस्थ उपभोक्त्यांना timber homes and software development च्या माध्यमातून करत असतो ,यशाची अनेक शिखरे गाठता गाठता समाज सेवेचे भानही शाबूत ठेवतो .

सांगली शहरा वरती मनापासून प्रेम करणारा हा युवक अश्विनी कुमार सारखे रुपच नाही तर भावही सांभाळून आहे ,अगदी अल्प मोलात सांगली शहरवासियांना  ताज्या फळांचे रस आपल्या रसपान केंद्रात पुरवतो .

निकोप मनाला निकोप शरीराची जोड हि अत्यावश्यक आहे ह्याचे भान ह्या तरुणाला पुरेपूर आहे ,सभ्य माणसांचा खेळ म्हणून समाजाला जाणारा क्रिकेट चा खेळ न चुकता खेळून हा युवक फक्त आपल्याच मनाची आणि शरीराची मशागत करत नाही तर समाजातल्या इतर युवकांची fफळी बांधून सुधृढ युवा वर्गाचे नेतृत्व अनेक पातळीवर करतो आहे .

मित्रांच्या मांदियाळीत रमणारे उमद्या आनंद यात्री आश्विन चे व्यक्तिमत्व त्याच्या सहवासात आलेल्या प्रत्येक व्यक्तीवर आपला एक सुखद ठसा उमटवते ,,

जगाने मला काय द्यायला पाहिजे ह्यापेक्षा मी जगाला काय देऊ शकतो ह्याचा सतत विचार करणारा अश्विन आपल्या कृतज्ञतेची पावती चेहऱ्यावर देत असतो ,एका आनंद यात्र्याचे हे रूप नक्कीच लोभसवाणे आहे.

 आत्मा आणि परमात्म्याच्या मिलनाची साधना अनेक माध्यमातून होते ,योग साधना हे त्याचे एक प्रत्याकारी रूप ,साध्य एक साधना अनेक ,नश्वर शरीराला ईश्वरदत्त प्राणवायूचा पुरवठा  करून देण्याची किमया आरोबिक योग च्या द्वारे त्यांनी साधली आहे आणि त्याचे प्रशिक्षण तो आपल्या आरोबोक सेंटर मध्ये देतो ,  सांगलीकरांची काळजी अगदी "योग क्षेम वहाम्यहम "भावनेने घेणारा सांगलीकर फक्त सांगलीतच नव्हे तर इतरत्रही जन प्रिय आहे.

शशांक रांगणेकर













,

मंगळवार, २१ नोव्हेंबर, २०१७

• Hindu (हिंदू ब्राह्मण )


जात आणि धर्म ह्या सदराखाली "हिंदू ब्राम्हण@ असे लिहिणे किती स्फोटक आहे ह्याची तुम्हाला  कल्पना आहेच .,पण सार्थ अभिमानाने तसे लिहिणारा एक युवक आढळला ,आपल्या जाती धर्माचा सार्थ अभिमान हा दुर्गुण नव्हे तर दुसऱ्याच्या जाती धर्माबद्दल हिनातेची भावना हा दुर्गुण ,
उपख्यांवरून ब्राम्हणत्व ठरते ते केवळ सामाजिक अथवा राजकीय सोयींसाठी ,पण खरे ब्राम्हणत्व ठरते ते माणूस जेव्हा सती अरुंधतीच्या ब्राम्हणाच्या व्याखेत बसतो तेव्हा ,"याह ब्रम्ह जानाति सहा ब्राह्मणः "हि अरुंधतीची व्याख्या आणि केवळ ह्या व्याख्येत बसणारा विपिन खरा ब्राम्हण आहे आणि त्यामुळेच त्याचा अभिमानही सार्थ आहे.
"एकाच संधी असते आयुष्य जगण्याची "हे ज्याला कळले त्यला ब्रम्हज्ञान प्राप्त झाले म्हणायला हरकत नाही ,कारण आयुष्य एकाच मिळते अशी जाण असणारा माणूस भविष्यावर अवलंबून न राहता वर्तमानाच्या सहाय्याने
आयुष्य खर्या अर्थाने संपन्न करत असतो
सामाजिक घटना इतिहास ह्याचे भान ठेवणे फार आवश्यक आहे ज्या जगात आपण राहतो त्या जगाशी आपले देणे घेणे असतेच ,जगात राहून आपल्या घराची मनाची आणि बुद्धीची कवाडे झाकणे हि खरीतर कृताघानता ठरेल ,समाजात घडणाऱ्या साधक बाधक घटना क्रमांची नोंद घेऊन योग्य वेळी त्यावर भाष्य करणे आणि तीही सभ्य भाषेत करणे हा समाज प्रबोधनाचा अविभाज्य भाग आहे ,सामाजिक संकेत स्थळे हि उखाळ्या पाखाळ्या काढण्याची जागा नाही असे ठणकावून सांगणारा विपिन मनापासून भावतो
संवेदना शीलता हे एक मराठी मनाचे आद्य स्वरूप
,मातृभाषेवर प्रेम हि त्याची दुखती राग ,मुंबईत मराठीला आणि मराठी माणसाला जागा नाही अशी सल ठेऊन राहणारी माणसेच एक दिवस संयुक्त महाराष्ट्र घडवतात ,आपल्या मनातली हि सल विपिन सतत दर्शवित असतो आणि तेही अंग्लाभाशेवर प्रभुत्व नाही हि म्हणून नव्हे तर मातृभाषेवर मनापासून प्रेम आहे म्हणून.
तरुण वयातही सामाजिक जाणीवाचे भान ठेवणारा हा युवक खर्या अर्थाने "हिंदू ब्राम्हण"आहे
कारण जगातली सगळ्यात चांगली आणि वाईट गोष्ट एकाच आहे ती म्हणजे माणसाचे मन , आणि ज्याला मनाचे हे ब्रम्ह स्वरूप ज्ञान प्राप्त झाले आहे त्याहून मोठा ब्राम्हण कोणता ,
विपिन च्या ह्या ब्रम्ह स्वरूपाला मैत्रायाणाचे अभिवादन

सोमवार, २५ जून, २०१२

देव भावाचा भुकेला

देव भावाचा भुकेला
निशब्द देव मराठी कवितेला पडलेले एक भाव गर्भ स्वप्न,मनात आलेल्या भावनांना शब्दांचे रंगरूप देऊन रसिकांच्या मनापर्यंत पोहचविण्याचे काम हे कवीचे काम ,आणि निशब्द हा शत प्रती शत कवी आहे. अतिशय थोडक्या शब्दात जास्तीत जास्त भाव व्यक्त करणे हे उत्तम कवितेचे आदिस्वरूप.निशब्द ह्या कलेत पारंगत आहे.
जीवन चढ उतारांच्या सापशिडी च्या पटावरमुद्रांकित केलेले असते.सुख दुक्ख ,आहेरे नाहीरे ,उन्हा पाउस,जन्म मृत्यू ,अश्या अनेक उलट अर्थी शब्दांची ओळख होताच जाते ,त्यातून पाझरणारे भाव शब्दांच्या जवळपास पोहचतात पण कधीकधी ह्या दोन टोकांच्या मध्ये होणारी घुसमट मात्र निशब्द असते ,आणि देव त्या घुसमटीला अचूक शब्दांच्या पकडीत पकडतात आणि वाचका पर्यंत पोहचवतात ,जळणाऱ्या ज्वालेला शब्दात रंगवता येते पण धुमसणाऱ्या घुसमटीला शब्दांचा टाहो फोडणे फार कठीण आणि देवाच्या कवितेत नेमके तेच सामर्थ्य आहे ,निश्श्ब्द असूनही अतिशय बोलकी अशी हि देवांची बोलकी कविता केशवसुतांच्या "झपूर्झा गडे झपूर्झा"ह्या कवितेशी जवळीक साधणारी वाटते.
आभाळा एवढे दुक्ख दोन ओळीच्या कवितेत मांडण्याचे आणि त्यायोगे अनुचित राजकारणावर दोनच ओळीचे काव्य आसुडा प्रमाणे ओढणारी
त्यांची कविता जेव्हा "चांगले गुण होते पण जातीने गोंधळ केला म्हणते "तेव्हा मंडलआयोग आणि त्यानंतरचे अजूनही धुमसणारे जळीत उभे राहते.
देवांची कविता हि सर्वगामी आहे ,व्यक्ती पासून समष्टी पर्यंत पोहचणारी ,दुक्खाचे पापुद्रेन पापुद्रे सैल करणारी आणि आणि सुखकर तुझा प्रवास विठ्ठला म्हणत आध्यात्य्म्याच्या अबोल मुक्तीला स्पर्श करणारी कविता.
देवांची कविता काम क्रोध मद मोह मत्सर ह्या सर्व मानवी गुण अवगुणाचे चित्रणही फार छान करते.कारण कल्पनेचे पंख लाऊन फिरणाऱ्या ह्या कवीचे पाय मात्र वास्तवाच्या मातीत घट्ट रोवलेले आहेत.
देवांची कविता आणि तिचा अर्थ म्हणजे सतत वाहत जाणाऱ्या आणि पात्र बदलणाऱ्या नदीचे चित्रण शब्दात न पकडता येण्या जोगे ,शब्दांच्या कवेत दुक्खला कवलानारी आणि अर्थाच्या रंगात सुखाला रंगवणारी.देवांची कविता ,निशब्द देवाची बोलाकेच नव्हे तर अबोल करणारी हि कविता एकून म्हणावसे वाटते "देवा तुझे किती सुंदर आकाश सुंदर प्रकाश सूर्य देतो."सूर्य किरणासारखी स्वच्छ आणि लखलखीत पसरणारी आणि आभाळ माये सारखी बरसणारी देवांची कविता आणि निशब्द देव ह्यांना मैत्रायानाचे सलाम .
शशांक रांगणेकर
मुंबई
९८२१४५८६०२

बुधवार, १३ जून, २०१२

दोन समांतर रेषा कायम बरोबर धावणाऱ्या


दोन समांतर रेषा कायम बरोबर धावणाऱ्या
हे चौगुले आणि आम्ही गणपुले सक्खे शेजारी
हो हो अगदी सक्खे, चाळीस वर्षे आमच्या शेजारी राहतात अगदी प्रेमाने राहतो आम्ही दोन घरात काय ती एक भिंत नाहीतर दोनीही घरे एकाच .अगदी खर नाहीतर एकाच घर
ह्याची पोर माझ्याघरी कायम चरतात घर एकाच वाटेल .नाही तर काय  इति चौगुले
चाळीस वर्षे माझा धर्म बुडतोय माझी पोरे बाटाताहेत धाकटा अभक्ष भक्षण करतो इति गणपुले
तरीही आम्ही सक्खे शेजारी. दोन समांतर रेषा कायम बरोबर धावणाऱ्या


आज प्राध्यापक म्हलाशांसारख्या ऋषी तुल्य विद्वानाचा सत्कार करताना ह्या महाविद्य्लायाचा प्राचार्य आणि त्यंचा जुना सहकारी म्हणून आनंद होतोय इति प्राचार्य बनसोडे
आज माझे सहकारी आणि आमच्या संस्थेचे अध्यक्ष प्राचार्य बनसोडे ह्यांच्या हातून माझा सत्कार होतोय हाच मला मनापासून आनंद होतोय प्राचार्य बनसोडे आणि मी ३५ वर्षाचे सहकारी  आहोत  इति प्राध्यापक .मालशे.
भटाला हा शेवटचा नारळ आता सुटीन ह्याच्या बामणी जाचातून ..बनसोडे
सरकारी तट्टू हे लायकी तरी आहेका ह्याची माझ्या सत्कार समारंभाचे अध्यक्ष व्हायचे पण करणार काय जाता जात नाही ती जात भट पडलोना मी. म्हणून हा प्राचार्य आणि मी मात्र प्राध्यापक .इति प्राध्यापक मालशे
३५ वर्षाचे सहकारी आम्ही दोन समांतर रेषा कायम बरो बर धावणाऱ्या

 अय्या कुंदा तू इति सौ मंदा मळवट  अय्या मंदा तू इति कुमारी कुंदा भागवत

अय्या तुम्ही ओळखता एकमेकीना तिसरी न ओळखायला काय झाल आम्ही
जिवलग मैत्रिणी लहान पण पासूनच्या दोघीही एकदम
 अगदी लहानपणी होतीस तशीच आहेस तू स्मार्ट,स्लिम,आणि फिट( नसायला काय झाल पोर न बाळ आणि दरोज बदलता नवरा , माझ्याही नवऱ्यावर डोळा होता मेलीचा ) इति मंदा
तू हि अजूनही तशीच साधी सोज्वळ माझ्या लहान पणा पासूनची गोड मैत्रीण (भटणी सारख्या झिपऱ्या
कुरामुर्याच्या पोत्या सारखे शरीर ,शी रौं टन)नवरा मात्र बरा गटावालाय नशीब नाही तर काय कुन्दा 
मैत्रिणी म्हणे जिवाभावाच्या ,तोंडावर प्रेम दाखवले तरी मनातले वैरभाव लपत नाही कैदाशिणीच्या जिवलग मैत्रिणी म्हणे तिसरी दोन समांतर रेषा कायम बरो बर धावणाऱ्या.
 आज माझे मित्र आणि महाराष्ट्रातालेच नव्हे तर आपल्या देशातले नामवंत उद्योगपती श्री गुलाबराव भुसे ह्यांची आपल्या ला वेगळी ओळख करून द्यायची गरज नाही ,उद्योग जगतात त्यांना कोण ओळखत नाही (सगळ्यांचे पैसे बुडवणारा एक नंबरचा लुच्चा आणि लबाड )इति उद्योगपती मेहेरचंद खुशालचंद
मेहेरचंद जींच्या हातून हा सन्मान मिळावा हे मी माझे भाग्याच समजतो .(सरकारी दरबारी xxx गिरी कशी करावी हे ह्याच्या कडून शिकावे ,उद्योग पती म्हणे ,ह्याच्या ह्या वयातही चालेल्या उद्य्गाने बायको आणि मुले कंटाळली आहेत )इति उद्योगपती भुसे
दोघेही चोर एक ठग तर दुसरा पेंढारी ..तिसरे उद्योजक दोन समांतर रेषा कायम बरो बर धावणाऱ्या.